GỢI Ý SỬ DỤNG CÁC PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

I. Sử dụng bảng

          * Bảng là một phương tiện dạy học quan trọng và gần gũi nhất vì:

          – Có thể ghi chép trên bảng theo tiến trình dạy học.

          – Học sinh thấy được rõ ràng các nội dung ghi trên bảng .

          – Có thể xóa sửa một cách dễ dàng .

          – Học sinh có thể trình bày bài giải trên bảng cho cả lớp cùng xem.

          – Có thể minh họa bằng hình vẽ, cách bố trí các thí nghiệm biểu diễn, cơ cấu hoạt động của các dụng cụ máy móc.

          * Đảm bảo các yêu cầu :

          – Phản ánh có hệ thống theo quá trình phát triển của nội dung bài học.

          -Tập trung được sự chú ý của học sinh vào những vấn đề cần thiết và quan trọng.

          – Hướng dẫn và củng cố được nội dung nghiên cứu trong giờ học .

          – Hướng dẫn được học sinh ghi chép vào vở và học tập ở nhà.

          * Kết hợp lời nói và viết, sử dụng các phương tiện dạy học khác, giáo viên có thể ghi lên bảng :

          – Đầu bài (tên đề mục và các tiểu mục).

          – Các hình vẽ /sơ đồ /đồ thị.

          – Bài giải mẫu (nếu có).

          – Những thuật ngữ mới, tên tuổi các nhà bác học, tài liệu lịch sử và kỹ thuật.

          – Bài tập về nhà.

          * Nên chia bảng thành hai phần:

          – Một phần cần giữ lại trên  bảng suốt giờ học.

          – Phần thứ hai có thể xóa khi cần thiết.

Lưu ý :

          Chữ viết cần đủ lớn, thẳng hàng và đúng lúc, nên sử dụng phấn màu để làm nổi bật những điểm cần chú ý. Hình vẽ cũng sử dụng đúng lúc và vẽ kỹ thuật hình họa.

II. Yêu cầu sử dụng mô hình, thiết bị trong dạy học.

          Các mô hình giữ vai trò quan trọng trong dạy học. Chúng sử dụng để minh họa các hiện tượng, quá trình hoạt động khoa học, trực quan hóa các mô hình lý hình phẳng hoặc mô hình không gian.

III. Sử dụng tranh ảnh và bản vẽ

          Tranh ảnh và các bản vẽ là một phương tiện dạy học giúp cho sự mô tả các đối tượng, hiện tượng, quá trình hoạt động vừa sinh động, vừa tốn ít thời gian trên lớp. Người ta thường sử dụng các bản vẽ trong trong những trường hợp sau đây:

– Thông tin cần trình bày nhiều

           –  Khi nghiên cứu các thiết bị hoặc xét các hiện tượng cần có sự xuất hiện dần dần từng bộ phận trước mắt học sinh , người ta thường dùng các bản trong vẽ riêng từng bộ phận và xếp dần lên nhau trong quá trình nghiên cứu.

          – Trong tiết học có sử dụng các tranh ảnh và bản vẽ sẵn, cần lưu ý: chỉ treo chúng lên khi cần thiết và sau khi dùng xong, cần cất đi ngay tránh sự phân tán chú ý của học sinh.

IV. Sử dụng Sách giáo khoa

              Để học sinh làm việc có hiệu quả với sách giáo khoa , điêu quan trọng là phải

 bồi dưỡng cho học sinh tự lực tiến hành các hoạt động sau :

  • Tìm thông tin (thông qua mục lục)
  • Tiếp nhận thông tin (đọc các đoạn văn, xem hình vẽ, tra cứu số liệu… trong sách)
  • Định hình thông tin (gia công thành các ý, gạch chân những ý quan trọng)
  • Chế biến thông tin theo mục đích đặt ra
  • Vận dụng thông tin trong phạm vi nhất định (thảo luận, báo cáo).
  • Việc hướng dẫn học sinh sử dụng sách giáo khoa, giáo viên cần chú ý:

                    Sự chuẩn bị của học sinh để làm việc với sách giáo khoa là yếu tố quan trọng, giáo viên phải giao cho học sinh dưới dạng một nhiệm vụ học tập (trả lời các câu hỏi), kích thích học sinh làm việc với sách giáo khoa (tìm, tiếp nhận và chế biến thông tin)

                   Trong giai đoạn mỗi học sinh làm việc tự lực trực tiếp với sách giáo khoa, giáo viên phải lưu ý học sinh thâu tóm nội dung của đoạn sách giáo khoa, rút ra những phát biểu cô đọng (các câu trả lời) cho việc hoàn thành nhiệm vụ được giao.

                   Ở giai đoạn đánh giá kết quả làm việc với sách giáo khoa của học sinh, giáo viên phải kiên nhẫn sửa chữa những cái sai, bổ sung những cái chưa đầy đủ.

V. Sử dụng phương tiện dạy học hiện đại

1. Phim học tập

                   * Các trường hợp cần thiết cần sử dụng phim:

                   – Khi nghiên cứu các vấn đề không thể làm thí nghiệm được.

                    – Khi nghiên cứu các đối tượng, hiện tượng không thể quan sát, đo đạc được trực tiếp.

                    – Khi nghiên cứu quá trình diễn ra nhanh hoặc diễn ra ở những nơi, những thời điểm không thể quan sát trực tiếp được.

                   – Khi nghiên cứu các ứng dụng kĩ thuật, các hoạt đọng thực tiễn; khi trình bày lịch sử phát triển của một vấn đề xuyên suốt bài học.

                    – Phim học tập có thể sử dụng ở tất cả giai đoạn của quá trình dạy học (tạo động cơ, đề xuất vấn đề, nghiên cứu vấn đề, củng cố…) ở trong lớp học hoặc ngoài lớp, giờ học chính khóa hoặc ngoại khóa.

* Đặt kế hoạch sử dụng phim trong kế hoạch dạy học:

                – Sử dụng lúc nào? Nhằm mục đích gì? Thời lượng bao nhiêu? Nội dung gì?

* Chuẩn bị với học sinh trước khi sử dụng phim học tập:

               – Học sinh phải ôn tập những kiến thức có liên quan đến nội dung phim.

               – Trước khi chiếu phim phải định hướng sự chú ý của học sinh vào những nội dung cơ bản.

               – Nêu các nhiệm vụ học sinh phải hoàn thành sau khi xem phim.

2. Sử dụng máy tính

            – Sử dụng máy tính trong mô phỏng các đối tượng nghiên cứu.

             – Sử dụng máy tính hỗ trợ việc xây dựng các mô hình của các hiện tượng, quá trình hoạt động.

            – Sử dụng máy tính hỗ trợ việc phân tích băng hình ghi quá trình các hoạt động thực.

            – Sử dụng máy tính ôn tập, kiểm tra, đánh giá và xử lý kết quảcác hoạt động học tập.